راهنمای کامل فشار خون بالا | روش های کنترل آن با تغذیه مناسب
فشارخون بالا یکی از عوامل خطر مهم در بیماری های قلبی است و می تواند برای مغز، کلیه و چشم نیز خطرناک باشد. در این مقاله، راهنمای کامل فشار خون بالا ارائه می شود.
آنچه در ادامه می خوانید
براي اين که خون در شريان ها (سرخرگ ها ) جريان پیدا کند و اکسیژن و مواد غذايی را به قسمت هاي مختلف بدن برساند، به نیرويی نیاز دارد که به آن فشارخون گفته می شود. عامل مولد فشارخون در بدن قلب است که به طور مداوم خون را به داخل شريان آئورت و شاخه هاي آن پمپ می کند.
فشارخون به دو عامل مهم بستگی دارد: اول، برونده قلب ( مقدار خونی که در هر دقیقه به وسیله قلب به درون شريان آئورت پمپ می شود ). دوم، مقاومت جدار رگ ( مقاومتی که بر سر راه خروج خون از قلب در شريان ها وجود دارد). با تغییر هر يک از اين دو عامل، مقدار فشا رخون تغییر می کند.
هنگامی که قلب منقبض می شود، خون وارد شريان ها شده و فشارخون به حداکثر مقدار خود می رسد که به آن فشارخون سیستول می گويند.
در زمان استراحت قلب که خون وارد شريان ها نمی شود، با خروج تدريجی خون مقدار فشارخون به حداقل می رسد که به آن فشارخون دیاستول می گويند.
فشارخون در طول روز تحت تاثیر عوامل مختلفی مانند وضعیت قرارگیري بدن، فعالیت مغز، فعالیت دستگاه گوارش، فعالیت عضلات بدن، محرک هاي عصبی، درد، مثانه پر، و نیز عوامل محیطی مانند دماي هوا، میزان سروصدا، میزان مصرف دخانیات، الکل، قهوه و داروها قرار می گیرد.
آمار فشار خون بالا در ایران و جهان
بیماری فشار خون بالا، اصلی ترین عامل خطر قابل تغییر برای ناتوانی و مرگ و میر زودرس ناشی از بیماری های قلبی، بیماری های مزمن کلیه و سکته مغزی در جهان و ایران است.
در سال 2017 ، بالغ بر 10 میلیون نفر در سطح جهان به علل مرتبط با فشار خون بالا جان خود را از دست داده اند.
بر اساس پویش ملی در سال ۲۰۱۶ ، حدود یک سوم جمعیت بالای 3۰ سال ایران مبتلا به فشار خون بالا بودند که :
فقط ۶۰ درصد آنان از بیماری خود اطلاع دارند.
فقط نیمی از بیماران برای کنترل بیماری خود دارو دریافت می کنند.
فشار خون فقط ۱۹ درصد از این بیماران کنترل می شود.
از سال ۱۹۹۰ الی ۲۰۱۶ ، شیوع پرفشاری خون در ایران، حدود 3 برابر شده است.
انواع فشار خون بالا : فشار خون اولیه و ثانویه
فشارخون بالا يا پرفشاري خون به دو نوع اولیه و ثانويه تقسیم می شود.
در نوع اولیه که 90 تا 95 % موارد فشارخون بالاست، افزايش فشارخون علت مشخصی ندارد ولی عوامل خطري مانند زمینه ارثی و خانوادگی فشارخون بالا، مصرف زياد نمک، چاقی و ديابت در بروز آن نقش دارند.
در نوع ثانويه اغلب تغییر در ترشح هورمون ها و يا کارکرد کلیه ها عامل بالا رفتن فشارخون است و می تواند ناشی از يک بیماري زمینه اي مانند ک م کاري يا پرکاري تیروئید، فئوکروموسیتوم (نوعی تومور غده فوق کلیه ) ، کوارکتاسیون آئورت و يا ساير بیماري ها باشد . معمولاً با درمان بیماري زمینه اي، فشارخون در اين بیماران به مقدار طبیعی باز می گردد.
علل مؤثر در فشارخون بالا : چه عواملی میتواند فشار خون را افزایش دهد؟
علل غیر قابل تغییر : سن ، جنس ، نژاد و عوامل ژنتیکی
علل قابل تغییر و اصلاح پذیر : سیگار ، چاقی ، فقدان فعالیت بدنی ، استرس، نوشیدن مشروبات الکلی ، مصرف بیش از حد کافئین، منابع غذایی باسدیم بالا ، کمبود دریافت منابع غذایی غنی از پتاسیم و منیزیوم و کلسیم و ویتامین ث
حتما بخوانید : بهترین روش لاغری کدام است؟
علائم هشداردهنده فشار خون بالا
در اكثر موارد بيماري فشار خون بالا هيچ گونه علامتي ايجاد نمي كند.
در صورت بروز علائم شايع شامل :
سردرد ، سرگيجه ، گر گرفتگي
اختلالات بينايي و شنوايي
تهوع و استفراغ
تپش قلب
عوارض فشار خون بالا: پیامدهای جدی فشار خون کنترل نشده
عوارض بالا رفتن فشارخون جدي است.
فشارخون بالا يکی از عوامل خطر مهم در بیماري هاي عروق کرونر قلب ( عروقی که به قلب خون می رسانند) است و علاوه بر قلب ( ايجاد سکته قلبی و نارسايی قلبی ) می تواند براي ساير اعضاي حیاتی ديگر بدن مانند مغز ( ايجاد سکته مغزي) ، کلیه (ايجاد نارسايی مزمن کلیه) و چشم (اختلال ديد به علت خونريزي شبکیه) نیز خطرناک باشد.
اگر فشارخون بالا به موقع شناخته شود و به موقع درمان و کنترل شود، می توان بسیاري از عوارض فشارخون بالا را پیشگیري کرد.
نحوه تشخیص فشار خون بالا: اعداد فشار سنج نمایانگر چیست؟
طبقه بندي فشارخون براي افراد بزرگسال ( 18 سال و بالاتر ) بدون در نظر گرفتن ساير عوامل خطر و بیماري هاي همراه به شرح زير می باشد :
فشار خون پایین : اگر در يک فرد در حال استراحت فشارخون کمتر از 60 / 90 میلی متر جیوه باشد .
فشارخون طبیعی : در يک فرد سالم در حال استراحت فشارخون کمتر از 80 / 120 میلی متر جیوه است . يعنی فشار سیستول کمتر از 120 و دياستول کمتر از 80 میلی متر جیوه است.
پیش فشارخون بالا : فشارخون سیستول بین 120 تا 139 يا فشارخون دياستول بین 80 تا 89 میلی متر جیوه ( اگر فقط فشارخون سیستول يا فشارخون دياستول در اين حد باشد، باز هم پیش فشارخون بالا محسوب می شود) افرادي که فشارخون آن ها در محدوده پیش فشارخون بالاست ، در معرض خطر افزايش فشارخون هستند. در اين افراد احتمال ابتلاء به فشارخون بالا زياد است. هم چنین اگر فشارخون در افراد مبتلا به بیماري قلبی، کلیوي، سکته مغزي و ديابت در اين محدوده باشد به عنوان فشارخون بالا محسوب می شود و بايد تحت درمان قرار گیرند.
فشارخون بالای مرحله یک : فشارخون سیستول بین 140 و 159 يا فشارخون دياستول بین 90 و 99 میلی متر جیوه ( اگرفقط فشارخون سیستول يا تنها فشارخون دياستول در اين حد باشد، باز هم فشارخون بالاي مرحله يک محسوب خواهد شد).
فشارخون بالای مرحله دو : فشارخون سیستول 160 میلی متر جیوه و بیشتر يا فشارخون دياستول 100 میلی متر جیوه و بیشتر ( اگر فقط فشارخون سیستول يا فشارخون دياستول در اين حد باشد، باز هم فشارخون بالاي مرحله دو محسوب می شود).
بحران فشارخون : فشارخون سیستول 180 میلی متر جیوه و بیشتر و يا فشارخون دياستول 110 میلی متر جیوه و بیشتر (نیاز به اقدام فوري و ارجاع به مراکز درمانی دارد).
فشارخون بالای سیستولی ایزوله : فقط فشارخون سیستولی بالاست ( 140 میلیمتر جیوه يا بیشتر ) و بیشتر در سالمندان است.
فشارخون بالای دیاستولی ایزوله : فقط فشارخون دياستول بالاست ( 90 میلیمتر جیوه يا بیشتر)
کنترل فشار خون بالا: نقش تغذیه در مدیریت فشار خون بالا
1. مصرف آب سالم و گوارا را به ميزان قابل توجهي در روز توصيه مي شود. يك ليوان آب ميوه ي رقيق شده با اندكي پودر ويتامين ث، موجب بهبود عملكرد دستگاه ايمني و ترميم سرخرگ ها مي شود.
2. مصرف قند و شكر و ساير فرآورده هاي تهيه شده از آن ها مثل نوشابه ها، مربا، ژله، شكلات، كيك ها و شيريني ها را محدود يا حذف كنيد.
3. سركه و نمك بيش از اندازه، سوسيس، كالباس، كنسرو گوشت، برگرها و ساير فرآورده هاي گوشتي به علت مقادير بالاي سديم مصرف نشود.
4. تحقيقات ثابت كرده است كه كودكان پيش دبستاني كه هر روز 4 وعده ميوه و سبزي و دو وعده لبنيات مصرف مي كنند، در نوجواني فشار خون پايين تري نسبت به ساير افراد دارند و در اصل احتمال ابتلا به حمله ي قلبي، سكته و ساير بيماري هاي ناتوان كننده قلبي در افرادي كه زودتر به فشار خون مبتلا مي شوند، بيشتر است.
5. يكي از علل بروز ازدياد فشار خون، ضعف كليه ناشي از مصرف افراط آميز چاي، قهوه، نوشابه هاي كولادار و شكلات است. مصرف بيش از حد چاي- خصوصاً چاي جوشيده- براي كليه ها خطرناك تر است.
6. سعي كنيد غذا را كامل بجويد و حتماً غذاي خود را در محيطي آرام و به دور از استرس و تشنج ميل فرماييد.
7. از مصرف غذاهاي سرخ كرده يا غذاهايي كه در درجه ي حرارت هاي بسيار بالا و يا با مدت زمان طولاني تهيه مي شوند، خودداري كنيد و به خاطر داشته باشيد، استفاده چند باره از روغن هاي آشپزي عاملي در بالا بردن فشار خون است.
8. مواد غذايي حاوي پتاسيم و منیزیم و کلسیم و ویتامین ث ممكن است باعث پيشگيري و حتي كاهش پرفشاري خون شود.
9. چاي، قهوه و شكلات را بسيار محدود كنيد و تا 1 ساعت پس از صرف غذا چاي ننوشيد و به جاي آنها از چاي ها و دم كردني هاي گياهي (مثل گل گاو زبان) استفاده كنيد.
10. موادي مثل كره، خامه، مارگارين، دنبه، سس ها و روغن هاي جامد را از برنامه غذايي حذف كرده و به جاي آن ها از روغن زيتون- روغن هاي گياهي مايع و روغن ماهي استفاده كنيد.
11. حداقل 3 بار در هفته ماهي بخوريد و به جاي گوشت هاي قرمز سعي كنيد از گوشت سفيد استفاده كنيد.
12. مغز ها و دانه هاي گياهي مثل گردو حاوي مواد مغذي بي شماري هستند. مي توانيد از آن ها در رژيم غذايي روزانه بهره ببريد.
13. از استرس بپرهيزيد، زيرا يكي از عوامل بالا بردن فشار خون كه بسيار سريع هم عمل مي كند، استرس و عصبانيت است.
14. هر روز زماني را براي استراحت در نظر بگيريد و به خاطر داشته باشيد، كار كردن بي وقفه بيشترين فشار را بر سلامتي شما وارد خواهد آورد. حتي اگر عادت به خوابيدن در ميانه ي روز نداريد، براي دقايقي چشم ها را روي هم گذاشته و به استراحت بپردازيد.
15. ورزش هايي مثل: پياده روي، شنا، دوچرخه سواري، ورزش هاي مناسبي براي پايين آوردن فشار خون به شمار مي آيند. بنابراين حداقل 3 بار در هفته و هر بار حداقل 30 دقيقه ورزش كنيد.
16. از گلپر، آويشن، نعناع خشك، كنجد و… به جاي نمك استفاده كنيد.
17. سيگار را به طور كامل از برنامه ي زندگي خود حذف كنيد.
نحوه ی صحیح اندازه گیری فشار خون
نيم ساعت قبل از اندازه گيري فشارخون قهوه نخوريد و سيگار نكشيد
قبل از اندازه گيري به دستشويي برويد؛ مثانه پر مي تواند فشارخون را تحت تأثير قرار دهد.
5 دقيقه قبل از اندازه گيري، به حالت نشسته و تكيه داده به پشت و با پاهاي صاف باشيد.(مثل حالت نشسته روي تخت)
بازوي شما در راستاي قلب قرار داشته باشد.
آستين لباس بالا زده باشد و آستين تنگ نباشد.
در هنگام خواندن فشار خون حرف نزيد، نخنديد، چيزي نخوريد.
فشار خون دو بار به فاصله 5 دقيقه گرفته شود و ميانگين اين دو، به عنوان فشار خون در نظر گرفته شود.
جهت دریافت رژیم غذایی آنلاین فرنوت اطلاعات زیر را تکمیل کنید
مقالات مشابه

10 مشکلی که با کمبود ویتامین دی در بدن اتفاق می افتد
بررسی کامل عوامل خطر آلزایمر: آیا جنسیت و دیگر عوامل نقش دارند؟

مراحل پیشرفت بیماری آلزایمر

بهترین رژیم غذایی پیشگیری از آلزایمر

عوامل موثر در بروز آلزایمر: چه چیزهایی خطر ابتلا را افزایش میدهد؟

نشانه های اولیه آلزایمر: 10 علامتی که نباید نادیده بگیرید

شش راهکار موثر برای پیشگیری از ابتلا به بیماری آلزایمر


راهنمای کامل بیماری کبد چرب | از پیشگیری تا درمان
مقالات

10 مشکلی که با کمبود ویتامین دی در بدن اتفاق می افتد
بررسی کامل عوامل خطر آلزایمر: آیا جنسیت و دیگر عوامل نقش دارند؟

مراحل پیشرفت بیماری آلزایمر

بهترین رژیم غذایی پیشگیری از آلزایمر
