هر آنچه باید درباره سرطان بدانید : نقش تغذیه در پیشگیری و کنترل آن
سرطان از تکثیر کنترل نشده ی سلول ها در بخشی از بدن بوجود می آید. در این مقاله با هر آنچه باید درباره سرطان بدانید، آشنا خواهید شد.
سلول هاي سرطاني بعد از يك دوره مشخص از بين نمي روند و بدون هدف خاصي رشد و تقسیم مي یابند.
به مجموعه اين توده سلولي و علائم و عوارض آن ها بيماري سرطان گفته مي شود.
روند رو به افزایش سرطان از دهه قبل و پیش بینی افزایش بیشتر آن در جهان نیاز به توجه و برنامه ریزی ویژه دارد.
آنچه در ادامه می خوانید
آمار سرطان در ایران
سرطان دومين عامل شايع مرگ و مير در كشورهاي توسعه يافته و سومين عامل شايع مرگ و مير در كشورهاي در حال توسعه است.
شايع ترين سرطان ها در ايران به تفكيك جنس در مردان به ترتيب شامل:
سرطان پوست، معده، پروستات، مثانه و روده بزرگ
شايعترين سرطان ها در ايران به تفكيك جنس در زنان به ترتيب شامل:
سرطان سینه، پوست، روده بزرگ و معده
شايعترين سرطان ها در ايران به تفكيك جنس در هر دو جنس به ترتيب شامل:
سرطان پوست، سینه، معده، روده بزرگ و مثانه
تومور خوش خیم و تومور بدخیم
در سرطان تسخير، تخريب و فاسد شدن بافت هاي سالم رخ مي دهد. از اجتماع اين سلول هاي سرطاني و تخريب بافت هاي سالم توده اي به نام تومور ايجاد مي شود.
اگر تومور به لايه اي محدود ختم شود و به ساير بافت ها و ارگان ها سرايت نكند تومور خوش خيم (غيرسرطاني ) است.
اگر تومور گسترده شده يا به طور بالقوه قابليت پخش شدن و احاطه كردن ساير بافت ها و ارگان ها را داشته باشد، بدخيم يا سرطاني ناميده مي شود.
تقسیم بندی بیماری سرطان از نظر بافت شناسي
كارسينوما: سرطاني است كه از سلولهاي پوشاننده بدن (پوست)، غدد (پستان و پروستات) و ارگان هاي داخلي (ريه ها، معده و روده) منشاء مي گيرد.
ساركوما: سرطاني است كه از بافت همبند منشاء مي گيرد.
لنفوما: سرطاني كه از سلول هاي سيستم ايمني منشاء مي گيرد (شامل لنفوم هوچگين و لنفوم غير هوچگيني)
لوسمي: سرطاني كه از سلول هاي خوني منشاء مي گيرد.
ميلوما: سرطاني كه از سلول هاي مغز استخوان منشاء مي گيرد .
چرا بیماری سرطان مهم است؟
1) باعث كاهش عمر مفيد انسان مي شود.
2) باعث نقص عملكرد فردي و اجتماعي بيمار مي شود.
3) باعث ايجاد فشار رواني بر روي بيمار و اطرافيان وي مي شود.
4) باعث تحميل بار مالي اضافي و زايد بر خانواده و سيستم هاي بهداشتي و درماني كشور مي شود.
به همين علت سرطان ها از الويت هاي مهم مسايل بهداشتي جوامع است كه امر آموزش به جهت پيشگيري از آن ها از ضرورت هاي اساسي به شمار مي رود.
تقريباً يك سوم سرطان ها بالقوه قابل پيشگيري هستند،
به شرط آنكه ……..
بيماري خيلي زود و به موقع تشخيص داده شود و معالجات روزمره انجام و پيگيري شود.
چه عواملی باعث سرطان می شود؟
مصرف زیاد چربی ها وروغن
این عادت تغذیه ای، خطر ابتلا به سرطان سینه و سرطان پروستات را افزایش می دهد. مصرف زیاد مواد غذایی پر چرب، خصوصا چربی های حیوانی (گوشت قرمز، شیر و لبنیات پرچرب)، در بزرگ شدن پروستات موثر است. بطور کلی احتمال ابتلاء به سرطان با مصرف غذاهای حاوی اسید های چرب ترانس و اشباع و استنشاق مکرر بخارات روغن سوخته افزایش می یابد.
مصرف زیاد نمک
خطر ابتلا به سرطان معده و مری با مصرف زیاد نمک افزایش می یابد. مطالعات متعددی نشان داده است که غذاهای نمک سود شده یکی از علل ابتلا به سرطان معده است. براساس توصیه سازمان جهانی بهداشت اگر در 100 گرم یک محصول غذایی بیشتر از 5/ 1 گرم وجود داشته باشد، پرنمک و اگر این مقدار کمتر از 3/ 0 گرم باشد کم نمک تعریف می شود. بنابراین در برنامه های غذایی باید به برچسب مواد غذایی توجه کرد و انتخاب مناسب داشت.
مصرف زیاد قند و شکر
مصرف زیاد قند و شکر، سمومی را در بدن تولید می کند که باعث افزایش خطر ابتلا به سرطان می شود. خطر ابتلاء دیابتی ها به سرطان پانکراس و کولون دو برابر است. مصرف زیاد قند و شکر و بالا بودن قند خون از طریق تاثیر بر توده بافت سینه شانس ابتلا به سرطان پستان را افزایش می دهد.
محصولات غذایی دارای قند افزوده و نوشابه های گازدار یا بدون گاز و سایر نوشیدنی هایی که حاوی قند افزوده هستند، در صورت مصرف زیاد خطر ابتلا به سرطان پانکراس را افزایش می دهند. خطر مرگ و میر در اثر ابتلا به سرطان پانکراس در زنانی که بیشتر از 3 قوطی نوشابه در هفته مصرف می کنند در مقایسه با زنانی که کمتر از یک قوطی نوشابه مصرف می کنند، 57 درصد بیشتر است.
روش نامناسب تهیه و طبخ مواد غذایی
پخت گوشت در حرارت بالا، فراوری گوشت ها (انواع گوشت های دودی شده، نمک سود شده و یا اضافه کردن مواد شیمیایی و نگهدارنده به آن ها در صنایع غذایی مثلاً در انواع سوسیس، کالباس) ، تهیه غذاهای سوخته مانند کباب سوخته، جوجه کباب سوخته، نان سوخته، ته دیگ سوخته، پیازداغ سوخته، سیب زمینی سرخ کرده سوخته و مصرف غذای طبخ شده ای که به مدت زیاد مانده باشد از عوامل مستعد کننده ابتلا به سرطان هستند.
مصرف سيگار
سيگار در ايجاد سرطان هاي ريه، حنجره، مري، مثانه و گردن رحم نقش مهم و بسزايي دارد. ( 25 % مردان سيگاري در طول زندگي مبتلالا به سرطان ريه مي شوند.)
مصرف زیاد گوشت قرمز
گوشت قرمز در افزايش خطر بروز بسياري از سرطان ها بويژه كولون، ركتوم، پروستات، پانكراس و كليه موثر شناخته شده است.
زندگی بی تحرک و نداشتن فعالیت فیزیکی مناسب
ورزش از سرطان روده بزرگ، پروستات و سينه پيشگيري مي كند.
تابش مستقيم نور خورشيد
به مدت طولانی در معرض مستقیم نور خورشید قرار نگيريد و سعي كنيد از كرم هاي ضدآفتاب و يا پوشش مناسب استفاده كنيد.
چاقی و اضافه وزن
چاقی عامل خطر سرطان و مسئول 6% کل سرطان هاست و خطر پیشرفت و مرگ ناشی از سرطان را افزایش می دهد.
افزایش وزن با سرطانهای مری، پانکراس، مثانه، کبد، سینه، اندومتر رحم، کلیه، کولون و رکتوم رابطه ی مثبتی دارد.
مصرف الکل
مصرف الکل، با افزایش خطر سرطان به ویژه سرطان های دهان ، حلق، حنجره ، مری ، ریه، کولون، رکتوم، کبد و سینه ارتباط دارد.
اثرات الکل همزمان با مصرف دخانیات تشدید می شود.
مصرف الکل باعث افزایش استروژن سرم و کاهش سطح اسیدفولیک میگردد و این عوامل در افزایش سرطان سینه موثر هستند.
سوء تغذیه همراه با الکلیسم نیز احتمالا در افزایش خطر برخی سرطان ها در افراد الکلی نقش دارد.
تماس هاي جنسي نامطمئن
حتما بخوانید : بهترین رژیم غذایی در پیشگیری از سرطان
۷ علامت هشدار دهنده ی سرطان
علائم هفت گانه زير هر چند در بيماري هاي غير سرطاني هم پيدا مي شود ولي وجود و پيدايش آن ها را بايد شديداً خطرناك تصور كرد:
تغييرات طولاني در نظم و دفع مدفوع يا ادرار
هر زخم سطحي كه بعد از 10 روز بهبود نيابد
هر نوع خونريزي و هر نوع ترشح غير طبيعي از سوراخهاي طبيعي بدن
پيدايش هر توده اي در بدن
سوء هضم و اشكال در فرو بردن لقمه
تغييرات واضح در شكل و رنگ خالي كه قبلا وجود داشته
سرفه هاي مكرر و مزاحم و كلفت شدن صدا
روش های درمانی بیماری سرطان
روشهای مرسوم درمان سرطان عبارتند از:
آنتی نئوپلاستیک تراپی (شیمی درمانی، بیوتراپی، داروهای آنتی آنژیوژنیک، یا داروهای ضد درمانی)
رادیوتراپی
جراحی
تومورهای سفت و بیماری های بدخیم هماتولوژیک از جمله لوسمی، لنفوما، مالتیپل میلوما را میتوان با پیوند سلول های
خونساز درمان کرد.
اهدف اصلی تغذیه در بیماری سرطان
دریافت کافی انرژی برای حفظ وزن
دریافت کافی پروتئین برای تقویت سیستم ایمنی و ترمیم
دریافت کافی املاح و ویتامین
دریافت کافی سدیم و پتاسیم در دوران شیمی درمانی
رعایت تعادل و تنوع در برنامه غذایی روزانه: استفاده از گروه های اصلی غذایی (نان و غلات؛ شیر و لبنیات؛ گوشت و تخم مرغ؛ حبوبات، میوه و سبزی ها)
کاهش مصرف چربی و روغن در برنامه غذایی
مصرف غذاها به صورت آب پز، بخارپز یا کبابی تا حد امکان
خودداری از سرخ کردن زیاد غذا و ترجیحاً تفت دادن آن ها به مدت کم با حداقل روغن
کاهش مصرف غذاهای سرخ شده، سوسیس، کالباس، خامه، چیپس و…
کاهش مصرف چربی های حاوی اسیدهای چرب اشباع و ترانس
جدا کردن پوست مرغ و چربی های قابل مشاهده قبل از طبخ و استفاده از قسمت های کم چرب گوشت ها
استفاده بیشتر از گوشت های کم چرب مثل مرغ و ماهی به جای گوشت قرمز
استفاده از انواع لبنیات کم چرب مثل شیر، ماست و پنیر
استفاده از روغن های مایع مانند روغن زیتون و آفتابگردان به جای روغن حیوانی و روغن نباتی جامد
مصرف متعادل روغن زیتون و مغزها به دلیل کنترل انرژی دریافتی
محدود کردن مصرف گوشت های فراوری شده مانند سوسیس و کالباس
محدود کردن مصرف فست فودها (انواع ساندویچ ها و پیتزا، سیب زمینی سرخ کرده، چیپس و…)
مصرف منابع غنی از امگا ۳ مانند مصرف 3- 2 وعده ماهی تازه (ماهی قزل آلا، آزاد، کپور) در هفته
رژیم غذایی حاوی میوه و سبزی فراوان، به ویژه منابع غنی از لیکوپن (مانند گوجه فرنگی) که خطر بزرگ شدن و سرطان پروستات را کاهش می دهد.
مصرف 400 گرم ميوه و سبزي در روز با 20 % كاهش سرطان همراه بوده است.
پرهیز از مصرف بیش از حد مواد قندی و نشاسته ای مانند برنج، ما کارونی، شیرینی، کیک، شکلات، مربا، عسل، نوشابه
کاهش مصرف قند های ساده مانند قند، شکر، شیرینی،
شکلات، نوشابه های گازدار وآب میوه های صنعتی( یک قوطی نوشابه 28 گرم شکر دارد (2 قاشق غذاخوری یا 12 حبه قند)
کاهش مصرف نمک
پرهیز از مصرف بیش از اندازه غذاهای شور مثل ماهی دودی، آجیل شور، چیپس، انواع شور
کاهش مصرف غذاهای کنسرو شده، سوسیس و کالباس، مواد غذایی بسته بندی شده آماده به دلیل دارا بودن مقادیر زیادی نمک
حفظ و کنترل وزن مطلوب
برنامه مرتب ورزشی (مانند پیاده روی تند) و هر بار به مدت 30 دقیقه
افزایش فیبر دریافتی با مصرف بیشتر سبزی ها و میوه ها، حبوبات و نان های سبوس دار ( حداقل 5 واحد یا 400 گرم سبزی ومیوه)
مصرف روزانه 3- 2 واحد شیر، ماست و پنیر کم چربی (کمتر از 2.5 درصد)، جهت دريافت كلسيم مورد نياز بدن
تاکید بر مصرف مواد غذایی سرشار از آنتی اکسیدان ها و اسیدهای چرب ضروری مانند :
خانواده کلم و گل کلم: حاوی ترکیباتی هستند که مواد سرطان زا را تخریب می کنند.
پیاز، سیر، تره (خام) : ساخت مواد سرطان زا را متوقف کرده و در کاهش خطر سرطان معده موثرند.
هویج، گوجه فرنگی و مرکبات: حاوی اسید فنولیک بوده و از سرطان کولون با ممانعت از آزاد شدن مواد سرطان زا، پیشگیری می نماید.
توت فرنگی، تمشک، انگور و سیب: حاوی ترکیبات اسیدی هستند که برخی از رادیکال های آزاد خطرناک موجود در دود سیگار را خنثی می نمایند.
پیاز، چای سبز، انگور، مرکبات: این مواد تغییرات بدخیم در سلول ها را متوقف کنند و مواد عامل سرطان را بلوک می کنند. غذاهای دریایی، روغن ماهی: در پیشگیری از بسیاری از سرطان ها به خصوص سرطان سینه و روده نقش مهمی دارند.
جهت دریافت رژیم غذایی آنلاین فرنوت اطلاعات زیر را تکمیل کنید
مقالات

مراقبت های ضروری در پای دیابتی

مدیریت افت قند خون در افراد دیابتی

راهنمای کامل فشار خون بالا | روش های کنترل آن با تغذیه مناسب


